Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΔΟΜΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ
Άλτας Δημήτρης
Η πρώτη καταγεγραμμένη μορφή της Ελληνικής Γλώσσας είναι η Γραμμική Β, της ύστερης εποχής του Χαλκού, την περίοδο δηλαδή των Μυκηναϊκών Χρόνων. Πρόκειται για έναν μεικτό τύπο συλλαβικής και ιδεογραφικής γραφής που περιλαμβάνει περίπου 90 συλλαβές και 100 ιδεογράμματα και ένα δεκαδικό σύστημα αρίθμησης.
Προέρχεται από την Μινωική Γραμμική Α και χρησιμοποιούνταν αποκλειστικά από τους γραφείς των Μυκηναϊκών Ανακτόρων για λογιστικές καταγραφές προμηθειών και εμπορευμάτων και διοικητικά αρχεία. Κανένα λογοτεχνικό έργο δεν γράφηκε ποτέ σε Γραμμική Β.
Με την καταστροφή του Μυκηναϊκού πολιτισμού, με την κάθοδο των Δωριέων τον 11ο αιώνα, η Γραμμική Β εξαφανίστηκε αφού δεν υπήρξε ποτέ λαϊκή γλώσσα.
Ακολούθησαν οι Σκοτεινοί Χρόνοι ( 1100 – 750 π.Χ. ) κατά την διάρκεια των οποίων παρατηρήθηκε σημαντική κοινωνική, πολιτισμική και οικονομική οπισθοδρόμηση, κατάρρευση του εμπορίου, μείωση του πληθυσμού και απομόνωση.
Στο τέλος αυτής της περιόδου όμως, παρατηρείται ανάκαμψη του πολιτισμού και της κοινωνικής οργάνωσης με την εμφάνιση της Πόλης-Κράτους, την βελτίωση των καλλιεργειών με την χρήση του σιδήρου και την αύξηση του πληθυσμού, τον πρώτο Ελληνικό Αποικισμό των νησιών του Αιγαίου και των μικρασιατικών παραλίων, την αύξηση του εμπορίου και την ανακάλυψη του αλφαβήτου, με βάσει το Φοινικικό αλφάβητο με την προσθήκη φωνήεντων που δεν διέθετε το φοινικικό αλφάβητο.
Το Ελληνικό αλφάβητο από 26 στοιχεία διαδόθηκε αστραπιαία σε όλον τον Ελληνικό Κόσμο και αποτέλεσε το κλειδί για την ανάπτυξη του Κλασσικού Ελληνικού Πολιτισμού, της Φιλοσοφίας, της λογοτεχνίας, της Ρητορικής.
Η νέα γραφή επέτρεψε στον Όμηρο τον Ησίοδο και άλλους ποιητές να συγκεντρώσουν και να καταγράψουν στα έργα τους, όλη την προφορική παράδοση των Σκοτεινών Χρόνων και να ξαναπιάσουν έτσι τον χαμένο μίτο που συνέδεε τον Κλασσικό Ελληνικό πολιτισμό με εκείνο των Μινωιτών και Μυκηναίων.
Με το Ελληνικό Αλφάβητο έγραψαν και οι Έλληνες Φιλόσοφοι. Με το Ελληνικό Αλφάβητο διατύπωσε και ο Δημόκριτος την Ατομική Θεωρία την δική του και του Λεύκιππου που έγινε αποδεκτή με κάποιες διαφοροποιήσεις και από τον Επίκουρο.
Όμως η σχέση Ατομικής Θεωρίας και Ελληνικού Αλφαβήτου είναι πολύ βαθύτερες.
Το Ελληνικό Αλφάβητο και η δομή της Ελληνικής Γλώσσας υπήρξαν το πρότυπο και η έμπνευση για την διατύπωση της Ατομικής Θεωρίας.
Ο Αριστοτέλης το ισχυρίζεται ξεκάθαρα στο βιβλίο του «Μετα τα Φυσικά» ( βιβλίο Α, 985b 4-19 )
« Όπως ακριβώς ο Λεύκιππος και ο Δημόκριτος ισχυρίζονται, τα βασικά στοιχεία είναι τα άτομα και το κενό….Αυτά ( τα άτομα ) διαφέρουν ως προς το σχήμα, την διάταξη και την θέση. Και ο συνδυασμός τους είναι η αιτία όλων των άλλων σωμάτων, όπως συμβαίνει και με τα γράμματα ( στοιχεία ) το Α διαφέρει από το Ν στο σχήμα, το ΑΝ από το ΝΑ στην διάταξη και το Ν από ο Ζ στην θέση ( προσανατολισμό ).
Πάλι ο Αριστοτέλης στο «Περί Γενέσεως και Φθοράς» ( Βιβλίο α, 315b 6-15 ) λέει ότι όπως στην Ατομική Θεωρία από τα άπειρα άτομα συντίθενται τα πάντα, έτσι και με τα ίδια γράμματα ( στοιχεία) και ανάλογα με την διάταξή τους, συντίθενται τόσο η τραγωδία όσο και η κωμωδία.
Ο Δημόκριτος αναφέρεται στα άτομα ως «στοιχεία» όπως ακριβώς αναφέρονται στην αρχαιότητα το γράμματα του αλφαβήτου.
Όπως τα γράμματα στοιχίζονται για να σχηματίσουν λέξεις έτσι και τα άτομα διατάσσονται για να σχηματίσουν τα σώματα. Και όπως το νόημα των λέξεων δεν ανάγεται σε αυτά καθαυτά τα γράμματα, αλλά προκύπτει από συγκεκριμένη διάταξη τους στην λέξη, έτσι και οι ιδιότητες των σωμάτων δεν ανάγονται σε αυτά καθαυτά τα άτομα, αλλά προκύπτουν από το σχήμα την διάταξη και τον προσανατολισμό τους στον χώρο.
Τα γράμματα έχουν πεπερασμένα σχήματα συγκεκριμένα 24 ( 26 στην αρχαία Ελληνική γλώσσα ). Έτσι και ο αριθμός των σχημάτων των ατόμων είναι πολύ μεγάλος αλλά όχι άπειρος μας λέει ο Επίκουρος. Όπως ο συνδυασμός των 24 γραμμάτων μπορεί να μας δώσει εκατοντάδες χιλιάδες λέξεις που αντιπροσωπεύουν άλλες τόσες έννοιες και αποχρώσεις εννοιών, έτσι και ο συνδυασμός των ατόμων μπορεί να μας δώσει άπειρα σώματα.
Όπως οι λέξεις σχηματίζουν προτάσεις, οι προτάσεις κείμενα και τα κείμενα αφηγήματα, έτσι και τα σώματα σχηματίζουν πλανήτες, ηλιακά συστήματα, γαλαξίες, σύμπαντα.
Η ύπαρξη του κενού είναι επίσης σημαντική τόσο στην ατομική θεωρία όσο και στην γραφή και την γλώσσα. Το κενό δεν είναι το μη όν του Παρμενίδη αλλά έχει υπόσταση. Είναι αυτό που επιτρέπει την κίνηση, την αλληλεπίδραση, την αναδιάταξη, την μεταβολή.
Στην ατομική θεωρία είναι ο χώρος που επιτρέπει την κίνηση των ατόμων.
Στην γραφή το κενό είναι αυτό που χωρίζει τα γράμματα και τις λέξεις ώστε να έχουν νόημα οι προτάσεις.
Στον λόγο, την θέση των σωμάτων και του κενού παίρνουν ο ήχος και η σιωπή.
Οι φθόγγοι αποτελούν τους στοιχειώδεις αδιαίρετους ήχους της ομιλίας.
Κάθε ηχητικό κύμα που αντιστοιχεί σε ένα φθόγγο αποτελείται από ένα κοινό υλικό, τον αέρα, και παράγεται από τα ίδια όργανα ομιλίας. ( Φωνητικές χορδές, γλώσσα, δόντια, χείλη). Εκείνο που μεταβάλλεται σε κάθε φθόγγο είναι η διάταξη και η θέση των οργάνων της ομιλίας.
Μικρές παρεμβολές σιωπής ξεχωρίζουν τους φθόγγους μεταξύ των τις λέξεις και τις προτάσεις.
Εάν τα διαστήματα σιωπής ελαχιστοποιηθούν σε κάποιον που μιλά γρήγορα τότε ο λόγος κινδυνεύει να γίνει ακατάληπτος.
Αντίθετα μεγαλύτερα διαστήματα σιωπής καθιστούν τον λόγο κατανοητό αφού επιτρέπουν στον ακροατή να επεξεργαστεί το άκουσμα και στον ομιλούντα να οργανώσει την σκέψη του, προτού διατυπώσει την επόμενη πρόταση.
Πολλές φορές η σιωπή μπορεί να έχει περισσότερη βαρύτητα από τον λόγο. Μπορεί να μεταβάλλει ακόμα και το νόημα μιας πρότασης αν προηγείται ή εάν έπεται αυτής και ανάλογα με την διάρκειά της. Συχνά λέμε περισσότερα με την σιωπή παρά με τον λόγο. Είναι το καλύτερο παράδειγμα ότι το κενό έχει υπόσταση. Δεν είναι μη όν αλλά προσεγγίζει μάλλον την έννοια του κβαντικού κενού. Άλλωστε και το κενό του Επίκουρου δεν είναι το κενό του Δημόκριτου. Από την στιγμή που δέχεται ότι τα άτομα έχουν βάρος άθελά του παραδέχεται με τα σημερινά δεδομένα ότι το κενό είναι πεδίο.
Έτσι λοιπόν οι Ατομικοί Φιλόσοφοι βλέπουν την Φύση σαν ένα μεγάλο Βιβλίο που περιγράφει την δομή του Σύμπαντος και την λειτουργία του Κοσμικού γίγνεσθαι ανάγοντας το περίπλοκο στο απλό και το πολλαπλό στο στοιχειώδες όπως επιτάσσει η Αρχαία Ελληνική μινιμαλιστική σκέψη. Ένα Βιβλίο γραμμένο στα Ελληνικά χωρίς συγγραφέα και χωρίς εκδότη.